Griet se Mensies

Griet het sopas met groot genot haar skrywers-vriendin se verhaaltjie, "Jy maakies my naarkies" gelees. Wat 'n bekotsenswaardige storietjie. Dit is so dat tannies met lang vals naels, rooi Checkers lipstiek en ingetekende wenkbroue, wat graag papnat soene uitdeel, en wie se bynaam waarskynlik "Kleintjie" is, genoeg is om mens al te laat kleintjies kry. En as sy dan nog 'n soet parfuumpie aan het, en so liefies is vir jou kindertjies, en groete stuur vir jou mannetjie, en jou mammietjie en pappietjie, dan wil jy sommer net daar by die skoolbasaar flou valletjies.

In alle geval. Net so het Griet 'n algehele hekel aan mense wat praat van "my mensie".

Griet se Oorsprong

Griet moet haarself bekend stel. Veral vandat sy met 'n skok verneem het dat haar naam dieselfde is as die skuilnaam van die vermaarde skryfster, Marieta van den Vyfer. Griet wil dit graag baie, baie duidelik maak dat sy glad nie in kompetisie is met Marieta, of probeer kompeteer met haar nie. 

Griet is 'n doodgewone ma, wat woon in 'n doodgewone plattelandse dorpie. Sy het 'n dogter van so om en by een en twintig jaar, en is geseen met 'n buitgenwoon kreatiewe tweeling wat agt jaar later opgedaag het.

Dis tydens een van die tweeling se prysuitdelingsessies dat hierdie gewone ma in 'n Griet ontaard het. Die leser kan gerus die verhaaltjie "Griet se konsert" lees, wat voldoende agtergrond sal verskaf oor hierdie gebeurtenis. Dan sal die saak nou van hier af verder ingekleur word. 

Op die betrokke prysuitdeling, ("Griet se Konsert") kon kinders links  en regs trofee ontvang. Hierdie doodgewone ma het langs haar doodgewone eks-man gesit, en beide het hulle verwonder aan hoe slim ander mense se kinders is, toe die skoolhoof skielik aankondig dat die "Griet Swart Wisselftrofee" vir Geskiedenis nou uitgedeel sou word. Sy en haar gade van die verlede het mekaar aangegaap, en sy het terstond in 'n klipharde lagbui uitgebars wat sy verander het in 'n ernstige tering-agtige hoes. Voor sy met daardie trofee huis toe sou moes stap as kind, het sy waaragtig waar liewer Geskiedenis gedruip.

Stel jou dit voor. Ma en Pa sit in die sitkamer. Sondagmiddag en Ouma en Oupa en Tant Koekie en Oom Ben en die Nefies en die Niggies kom oor. En Pa maak keelskoon en se ewe trots: "Hmm. Nou ja. En daar wen Levinia toe die Griet Swart wisseltrofee vir Geskiedenis". Ek meen. Ek skaam my so dood, ek klim liewer deur my kamervenster en vlug as ek die gaste sien aankom. Daar is egter nog 'n geheim ook aan die skreeusnaakse saak verbonde. 

In die giggelende, hoesende ma se hartseer en weeskindagtige verlede, was daar darem een ding wat sy goed kon doen. Verskriklik, vreeslik uitstekend goed. Sy kon lees. Vinniger en meer as enige kind in enige skool. Sy het gelewe vir lees. En toe ontdek een of ander aapstert van 'n onderwyser sy kan VOORLEES. En siedaar, hulle stuur die ma weg vir 'n kunswedstryd. Daar wen sy die eerste prys, 'n goue A, toegeken deur ene Miems de Bruyn, van Nommer Asseblief faam. 

Toe die ma terugkom by die skool, gebruik elke liewe juffrou haar om te kom boekvoorlesings doen in hul klasse tydens boekvoorlesingsperiodes. En watter storie is daardie jare gewild, bekend, selfs beroemd? Ja, raai. Liewe Heksie. Die ma leer soos liewe Heksie praat. So bleddie oulik, dat haar pa in sy vyftigs vir sy sexy jong vroutjie beduie sy sal maklik weet as sy dogter bel. Sy klink net soos Liewe Heksie. Die ma kan soos Blommie en Kwaaikie Kabouter praat. Karel Kat raak sy meesterlik baas. En Griet, die perd, is in besonder glad nie 'n probleem nie.

Dis met die gedagte aan Griet, dat die ma toe amper van haar stoel afval en haarself papnat piepie, veral toe sy verneem dat haar Griet nou 'n wisseltrofee in die Geskiedenisklas geword het. Sy is terstond huis toe, en het haar lewe deeglik in oenskou gaan neem. Iewers het sy iets gemis. Erens het iets aan haar deur kom klop en sy het dit nie gehoor nie. En toe gaan die lig vir haar op. 

Ons leef nie meer in die era van boekvoorlesings nie, behalwe vir blindes. En dis gewoonlik ook net die Bybel in Zoeloe. Vir Zoeloe sien sy nie kans nie, sy leef tussen hulle en een woord is al ses-en-sestig letters lank en kan twaalf dinge beteken. Nee, glad nie. SKRYF is die oplossing. 

Vir publiek skryf sien sy egter nog nie heeltemal kans nie. Griet was ietwat van 'n dowwe perd in Liewe Heksie se verhaal. As die ma dit nou nie mis het nie, was Griet 'n holrug perd, wat nie altyd mooi wou teruggetoor word nie. Shit. So tot tyd en wyl Griet geolie raak in haar kuns, bly Griet Anoniem. Daarna kan sy Werklikheid word. 

Die ma pluk haar skootrekenaar oop. Sy begin stories tik en dis vir haar verskriklik lekker. En sy teken alle apologie aan teenoor alle beroemde skrywers wat in Frankryk bly, want sy bly in Kwa-Zulu Natal en eet nog Transvaalse mieliepap as die gier haar pak. 

Griet se mensies

Kyk. Griet het nou net 'Maakies my Naarkies' van haar boesemvriendin gelees. En terstond onder die tafel ingekruip soos sy lag. Vir die lesers wat nie weet waarvan ek praat nie, verwys ek u graag na: .........................Want sy het presies dieselfde sentiment. Al vir jare. Net met 'n ander woordjiejie. Die woordjie se naam is:'My MENSIE'. Of 'Oumensies'. O ja. En 'Kleinmensies'.

Griet se Kaas-en-Wyn Kursus

Jare en jare gelede, toe die wereld nog jonk was en Griet nog menthol-sigarette gerook het sonder om soos die hel te ruik (of plooie te kry), sexy gelyk het in 'n kort rok en  kon wegkom met net maskara aan haar gesig in die publiek, toe het sy 'n "diep" kursus bygewoon.

Vreemd. Want Griet was glad nie in 'n baie diep fase in haar lewe nie. Sy was eintlik maar ten diepste geinteresseerd in haar voorkoms, en hoeveel mans sy met die voorkoms kon beindruk sonder om ontrou te wees aan haar eie man. Wreed en  waar, maar die lewe het haar goed en deeglik teruggeklap en sy het opgeeindig as die pampoen en nie Aspoestertjie nie.

Tydens hierdie gevaarlike fase kry Griet toe 'n boek in die hande. Die titel: 'Who moved my Cheese?' Sy begin dadelik lees, want vir haar beteken enige iets met Kaas noodwendig ook Wyn. Sy is besig om 'n kursus te doen in die Kaapse Wynmeesterskuns, wat haar gesellig lighoofdig maak op Woensdagaande wanneer ses wyne geproe en bespreek word. Griet blink nie noodwendig uit in die kursus nie, maar sy blink uit in die konsumpsie van die wyn (en verversings.)

Sy verstaan amper nie 'n snars van die boek wat sy lees nie, behalwe dat twee mal muise met tekkies aan weet hoe om te hardloop waar daar kaas is. En twee dom ouens te lui is om te gaan kyk, en hulleself depressief en dom maak om te sit en stry. En sy verstom haar, want as sy honger is sal sy enige iets doen om kos in die hande te kry. Punt klaar. Griet het 'n gesonde konstitusie, sy sukkel nie eers met 'n harde maag nie, wat nog om te eet. Die filosofie ter sprake gaan geheel en al by haar blonde kop verby.

Die lewe stap aan, en Griet word gatoorkop van een situasie na die ander gegooi. Jy kan dit amper beskryf soos as 'n rit in die big-dipper met 'n bikini aan, sonder 'n sitplekgordel en met baie sunlight-seep en skuim. Veral skuim, Net honderd maal erger. Griet val nie, sy katapult. Nie net een keer nie, sommer 'n paar. En as sy dink sy is nou finaal des moers, dan tel een of ander Hero haar op, net om haar weer soos 'n frisbee 'wieeeeeee' te laat los. Sy huil en skree en trek haar hare in knolletjies uit haar kop. Sy beseer haar brein soos sy dink. Sy hardloop na komkrimpers wat haar geld steel en vir haar se: "Mmmm.... dus se u dat...." Sy gaan sit in die kerk en sing psalms maar bedoel niks, want sy wil nog steeds HAAR sin he. Kort voor lank strip Griet haar moer geheel en al en drink sommer heeltemal te veel en skei en trou en skei. En maak kleintjies.

Die eerste kleintjie kry seer. Sy is nie heel lekker reg nie, en Griet moet haar lewenslank versorg. Die ergste is, sy kry emosioneel die seerste. Griet verwyt haarself verskriklik, en trou met Hannibal the Cannibal. Verskil is net hy eet vrouens en dogtertjies. Nou kan sy lekker in selfverwyt lewe en haarself elke dag vertel hoe sleg sy is, dan gaan sy mos vir haar sondes betaal en beter voel, dink sy terwyl sy sommer nog twee kleintjies gelyk grootmaak. Hannibal skop haar onder haar gat en amper vat hy haar kinders af.

Griet gaan doen selfondersoek en studeer teologie. Griet studeer 'n hele paar jaar. Sy word diep. Sy word ernstig. So nou en dan kom haar kommin kant nog steeds uit, want sy kan 'n grap nie weerstaan nie. En as sy lag, sien jy 'n stopsel of twee. Maar Griet doen goed. Sy is op 'n beter roete. Tot een dag. Toe pos Griet se Mentor vir haar 'n boek. "Who moved my Cheese".

Griet gaan sit op haar gaai op die gras. Sy is grasgroen. Haar maag draai. Haar dag het gekom. Die Oordeel is hier. Baie, baie versigtig maak sy die eerste bladsy oop. S-T-A-D-I-G begin sy lees. Lettertjie vir lettertjie lees sy die boodskap. Die boek se boodskap is:

Want. Sy. Wonder. Of. Sy. Nog. Dieselfde. Griet. Is.

"Watter Griet?? Watter Griet??" skree haar brein.

"Die onnosel een" skree haar emosies terug.

"Hoekom??" skree haar brein.

"Want is jy nog banggat" skree haar hart.

"Bang vir wat??" skree haar brein.

"Bang vir beweeg as jy moet sit, en sit as jy moet beweeg" skree haar hart.

Shit, dink Griet. Die hele probleem in my lewe was al die tyd nie my omstandighede wat so baie verander het nie. Om die waarheid te se, ek is goed met omstandighede wat draai. Ek is goed met kop-onderstebo-wees in pretparke. MAAR HOEKOM DE JOOS WONDER EK ALTYD AGTERNA OF EK NIE ANDERKANT TOE MOES GEMOVE HET NIE??? My probleem le nie by 'WHERE IS MY CHEESE" nie. My probleem is:"WHAT KIND OF CHEESE DO I WANT?"

Toe gryp Griet 'n papier. Heel bo-aan skryf sy:
GOED WAARVAN EK HOU.

Eerste skryf sy:
1. EK HOU VAN BLOU. Want Griet het in har kinderdae haar kniee deurgesmeek dat haar kamer blou geverf word, en sy het 'n immer-allergie vir pienk.

2. EK HOU VAN MANS. Sy het gelees uit Audrey Blignaut se boek. Sy stem volkome saam met haar. Hoekom is mans interessant? Omdat dit interessant is om te sien hoe hoog is hulle kniekoppe, hoe ver trek hulle hul broeke op, hoe kam hulle hul hare, wie groet wie eerste, watter een is die sterkste, die snaakste, die stilste, die slimste, en wie se vrou sit op sy kop.

3. EK HOU VAN BROOD. Griet se grootste begeerte is om 'n hele witbrood met vars botter en appelkoosjam alleen in 'n hoek te gaan sit en opeet, glad nie skuldig te voel nie, en nie 'n happie met iemand hoef te deel nie.

So hou sy aan skryf. En later word dit maklik om te se waarvan sy hou en waarvan nie.

Die ding is. Griet het grootgeword in 'n wereld waar sy nooit kon kies nie. Sy moes vat wat sy gekry het. En as sy dit nie wou vat nie, het sy 'n pak gekry. Kies was nooit 'n opsie nie. So baie keer het Griet vir Kaas gevra, en meel gekry. Of brood gevra, en tamaties gekry.

Want sien, as jy nie eers weet van wat se soort kaas jy hou nie, hoe kan jy weet of iemand dit geskuif het?

As jy weet waarvan jy hou, dan soek jy dit. En as dit geskuif het vanwaar dit was, dan gaan soek jy dit. Tot jy dit kry waar dit nou is. En dan skree jy: "Een twee drie, blok myself!!!" En lag oopbek.

Griet se konsert

"Mamma, ek is 'n prefek!!" skree Lalla. Ek sien net draadjies en rekkies, en 'n keelgat. En so ses groot oge agter haar. Dis maatjies wat hulle verkyk.

Mamma klim uit die motor en wens sussie op 'n skaflike maar uitbundige wyse geluk. Ek moet in gedagte hou dat 'n tweeling uit TWEE bestaan. En so is dit toe ook. Naynie staan agter die ses oge, en die trane is reg om te stroom. Sy hou dit in toom met alle mag, maar wys ook duidelik dat sy besig is om selfbeheer toe te pas. Haar ma moet verstaan dat hierdie oomblik regtig baie innerlike krag vereis.

"Ek is nie 'n prefek nie" se sy en klim in die motor. Doef, en die deur slaan toe. Stilte. Ek en ousus en die maatjie wat saamry kyk vir mekaar, Leane kyk stip voor haar en Larisa sing kliphard en draai die venster af en skree geluk aan almal wat saam met haar posisie en status verwerf het.

Oeps.

"Sharrap!" skree Naynie. "As jy respek gehad het vir my gevoelens, sou jy stil gebly het. Maar nee, jy is alewig Lalla met die wonderlike dit en dat. Wonderlike Lalla met al die vriende. Fantastiese Lalla oor wie almal mal is. Kan jy nie sien jy is alles en ek niks nie?? Ek haat jou."

"Aag sharrap jouself!!" skree Lalla terug. 'Jy is net alewig Jantjie Jammergat. Ek mag mos nooit bly wees nie. As ek iets kry, trek jy tuitbek en tjank sodat ek sleg voel. Jammer Naynie dat ek 'n prefek geword het. Askies hoor. Sorry dat ek lewe. En baai the way, ek haat jou terug".

Toe skree ek maar dat almal nou dadelik moet ophou om mekaar te haat voor een doodgaan en nie vir die ander een kon se sy is lief vir haar nie, Deirdre sit haar doef-doef musiek op, en my hele klein motortjie skud af in die straat. Vader gee my krag.

Die hele naweek is 'n tyd van jaloesie, venyn en onverwagse krisisse. Die hele ellendige gebeurtenis affekteer die huishouding so dat die bull terrier sommer 'n week vroeer in kraam gaan. En wat sal ons ontdek?? Sy en haar gade het die saak heeltemal oordoen, en sommer twaalf in plaas van ses spruite gemaak. Drie is vreeslik klein en oorleef nie langer as drie dae nie, en drie word doodgebore. Ek huil Sondagmore in die kerk om. Na ek agtien jaar oor my pa gehuil het, het ek gesweer ek huil nooit weer nie. Nie eers op my broer se begrafnis nie. Maar ek huil oor my troeteldiere. Hartstogtelik.

Teen Maandag het die Ma-hond kalsiumtekort, die Ma in die huis is 'n zombie van geen slaap, en die kinders in die huis is monsters van jaloesie. En toe kom die groot saak.

"Mamma. Juffrou het vandag vir ons konsertkaartjies uitgedeel. Ons twee het twee kaartjies. Mamma en Pappa moet kom. Asseblief. " (Asseblief gekommandeer, nie versoek nie. Mamma en Pappa is al tien jaar geskei en beide weer getroud. En woon in dieselfde straat, 6 blokke van mekaar af.)

"O ja. Daar is een ekstra kaartjie beskikbaar as daar min ouers kom. Dan kan Pappa vir Ouma bring. Naynie, bring die foon, ek bel vir Pappa."

Ek het so pas vir Ousus uit die spesiale skool gehaal weens komplekse redes, middagete gemaak, gou 'n kantoor bestuur, 'n teologie vraestel gemerk, gaan draf, en 'n klient gesien. Ek is sonder woorde, stomgeslaan en doodmoeg en smag net na 'n koppie koffie. My versoek vir vyf minute se rus en dan 'n rustige bespreking van die saak val presies op dowe ore.

Dertig sekondes later, en die reelings is voltrek. Pappa is uiters trots. Hy het laas afgery Pretoria toe om Boetie te gaan gelukwens met sy prefekskap, en hy sal definitief die geleentheid bywoon. Die feit dat ek absoluut enigeiets sal doen om 'n skoolfunksie te vermy, selfs maaggriep sal verduur, help niks. Ek gaan saam.

Donderdagmiddag bel Pappa my. Ek stel voor hy en sy gade gaan saam, sodat sy nie ongemaklik voel nie. Die spruite kan Saterdag saam met my na Newcastle gaan, en ons kan gaan fliek en roomys eet, en die prefekskap (o ja en Naynie se goue medalje vir Koorsing, wat sy verkies het om nie te noem tydens haar oomblikke van martelaarskap nie) te gaan vier. Maggies, mens moet mos maar leer om te presteer en agterna ook gelukgewens te word??

O nee. Pappa se dat albei ouers by so 'n geleentheid MOET wees, daar is in alle geval nie sprake van jaloesie en afgunstigheid tussen ons nie. Ek gaan saam en basta.

Jippie. My kinders klim in my klerekas in en ek moet een uitrusting na die ander aanpas. Sondag se kerkrok is te 'formeel'. Eintlik te 'serious'. Die blou rok met strappies en oop rug is sexy en perfek, ek moet net mooi sit dat niemand die vlek voor sien nie. Sorry hulle het die rok laas geleen, en vergeet om dit te laat was. NEE skree ek. Die ander blou rok pas nie meer oor my heupe nie. Jarre en jarre al nie. Demmit hoeveel keer moet ek dit nog se??

Ek spring in my swart langbroek en swart-en-wit kolletjies bloes in, doen my hare (met ekstra spikes), en spuit parfuum aan wat Pappa nie sal laat nies nie. Jaag Pick & Pay toe en koop 'n bordjie koek, laai die tweeling betyds af om hulle stemme op te warm vir die koorsing, en daag tien voor ses met pragtige oorbelletjies in my ore en pienk lipstiffie aan voor die skoolsaal op.

Pappa wag reeds daar. Ons word meegedeel deur die personeel dat die sitpleknommers nie meer geldig is nie, aangesien daar te veel ekstra stoele ingedra moes word. Ek en hy kry in die derde agterste ry sitplek. Net toe ek nou mooi gemaklik is, en ons darem rustig en vriendskaplik die program deurgelees het sonder om te stry wie dit eerste mag lees, kom sit twee van my man se kliente voor ons. Wat vir twee jaar al nie hul rekening betaal het nie. Vooraanstaande mense in die kerk. Hulle groet vir Pappa, maar skielik ken hulle my glad nie. Ek file dit vir future reference bietjie later die aand.

En toe ek omdraai, kyk ek in my mees goddelose vriendin se gesig vas. Dit kan nie wees nie. Dit kan net nie wees dat die noodlot dit so beplan het dat sy agter my sit nie. Sy trek vir my 'n gesig en stuur 'n bbm. "Sit jy lekker he?" Nogal met 'n duiweltjie langsaan. Ek stuur 'n lelike woord terug met 'n boodskap dat "jou dag kom" en sit terstond my foon af. Kinders van die Here gedra hulle. Maar heeltyd voel ek hoe haar bruin oe op my wang brand en ek weet sy lag vir my dat die trane loop.

Die geseende prysuitdeling begin. Langs Pappa sit 'n ou met 'n vreeslike, maar vreeslike demoon agter sy oor. Ek sien dit sommer na twee minute. Ons sing 'n psalm en luister na 'n kort prekie, en toe die derde klas hulle pryse kry is Absalom gatvol gesit. Ek is nogal trots op my vorige gade, hy sit tjoepstil en gedra hom goed. En voor ons sit 'n hele ry van die stoutste pa's in die dorp. Almal alkoholvry, hulle netjieste T-hemde aan vir die aand, net een ou se kuif wil nie platle nie. Ek kry nogal amper so 'n sagte plekkie vir onmoontlike mans wat definitief na 'n paar preke gaan luister het of flieks gekyk het die laaste ruk, en effort maak om hulle kinders te kom ondersteun. Jy kan se wat jy wil, maar dit maak mens se hart sag as 'n klomp stoutgatte hulleself netjies maak en kom probeer mooi pa's wees vir die aand.

Op hierdie punt vang Absalom Pappa se oog. En myne. Want sy laaitie kry net toe 'n allemintige prys. Sommer vir vier vakke. Hy krap so oor sy kop en se: "Nou weet ek wat gaan aan. My kind het al my breins gekry want ek het POKKOL oor." Die ry voor en agter ons hoor dit, en kruip almal onder hulle stoele in en huil van die lag. Elke keer as 'n aspirant Einstein opstaan, dan knik hy en Pappa vir mekaar en se: "Ja, nog 'n blerrie dom pa". Op 'n kol toe se Absalom: "Jis wag, daar is fout. Ek ken daai laaitie se pa. Daai ou is nie so dom nie. Sy kind het die verkeerde prys gekry."

Die aand gaan om, en ons kom by die afsluiting. En die GROOT TOETS. Want nou gaan ons die ONSE VADER sing. So drie jaar gelede was Mamma natuurlik weer die model-voorbeeld-ma van die jaar, en het vir 'n jaar sanglesse gaan neem saam met haar spruite by 'n vocal coach. Jip ja. En konserte gaan hou. EN voor Pappa en sy vrou en ouma gesing ook. Mammas doen mos enige iets vir hulle kinders. Veral hierdie ma. Sy glo liefde le in aksie.

Suiwer, suiwer per ongeluk ek skielik van die heilige hier voor my wat telke male saam met my in die kerk was. En ek onthou ook per ongeluk hy hoor nie SO goed nie. So ek posisioneer myself gemaklik en redelik na aan die liewe paartjie. Pappa ken nie meer die Onse Vader uit sy kop nie, of hy hou nie so baie van sing nie. Dit gee my kans om die volume GOED op te skuif. En toe ons by die gedeelte kom van 'vergeef ons ons skulde soos ons ook ons skuldenaars vergewe, en lei ons nie in versoeking nie, maar verlos ons van die Bose," toe GOOI ek hom, VOL VOLUME. Kragtig. Ek sing dat my date vir die aand se oe sommer vol trane word.

Aan die einde van die aand stap ons vriendelik en vrolik daar uit, ek groet my stoute tjom, vermaan haar om in vrede met haar verlede te leef, soen my kinders, en kry 'n warm, warm gevoel in my hart. Want hulle kon hul eie Mamma en Pappa saam he op 'n funksie wat vir hulle belangrik was.Ek dink hoe belangrik dit is om maar te vergewe, jou eie nonsies in jou sak te druk, en hoe lekker dit is om jou kind bly te sien. Demmit, dit is lekker as jou kind gelukkig is. Ek is bly oor julle 'n mooi, heel aand gehad het. Uit my hart uit.

Mamma.